KL

Cam FIRINLARI

           Bilinen en erken (İ.Ö. 2.bin) cam üretim merkezleri olan Tell el Amarna ve Malkatada camın eritilmesi için kullanılmış fırınlara ait izler saptanamamıştır.Ancak burada derin olmayan, basit potaların sıcağa dayanıklı tamburlar üzerine yerleştirilip ateş üzerine yerleştirilmesinden oluşan acık-ocak sisteminin kullanılmış olduğu sanılmaktadır.Bu şartlar altında camın tam eriyik duruma gelmesi için yeterli ısıya ulaşması mümkün olmadığından, camın henüz macun kıvamındayken işlendiği anlaşılmaktadır.
            Camcılıkta serbest üfleme tekniğinin icadından hemen sonraya İ.S. 1.yüzyıla ait iki pişmiş toprak kandil üzerinde yer alan cam fırını önünde çalışmakta olan cam ustasını gösteren tasvirler en erken cam fırınlarının görünümleri ve yapıları konusunda önemli birer belge niteliği taşımaktadır.Bu belgelerin biri Dalmaçya kıyısındaki Assenia, diğeri ise, İtalya Ferrara'da ele geçmiştir. Her ki kandil üzerinde görülen fırında iki bölmelidir. Bu bölmelerin birinde cam eritilmekte, diğerinde ise yapımı yeni tamamlanmış olan cam vazolar konulmaktadır.Cam vazoların yerleştirildiği bölmede , bunların yavaş soğumaları, böylece dayanıklılık kazanmaları sağlanmaktadır.
Filistin'deki Jalame'de saptanan ve İ.S. 4.yüzyılda etkinlik gösterdiği anlaşılan cam atölyesinde in-situ bir cam atölyesi bulunmuştur. Söz konusu fırın yaklaşık 2.40 x 3.60 m. ölçülerinde,dikdörtgen taş temel üzerine oturduğu; duvarların ise taş ve tuğla örgülü olduğu anlaşılmıştır.Fırının içinde, üzerine pota ve cam eritme kaplarının konulduğu bir setin veya tezgahın bulunduğu belirlenmiştir. Jelame'de kullanılan cam potaların pişmiş topraktan yapılmış olmadığı, atölyede kireç taşından, dikdörtgen biçimli eritme kaplarının kullanıldığı, fırının üstünün ise kerpiç ve tuğladan beşik tonozla örtülü olduğu saptanmıştır.
 
bowl3.jpg         Jelame cam fırında, vazoların yapımları sırasında yavaş soğumaları için bırakıldıkları güney kısmında bulunan bazı temel kalıntıları bu alanda soğutma ile ilgili bir bölmenin bulunabileceğini düşündürmüştür.